Молиявий ҳисоб-китобларини халқаро стандартлар – (МҲХС)га ўтказиш

МСФО

 

МҲХС бўйича ҳисобот тайёрлаш ва халқаро стандартлар бўйича ҳисоб-китобларга ўтиш тўғрисидаги қарорни компания раҳбари, директорлар кенгаши ёки акциядорлар (таъсисчилар) йиғилиши қабул қилиши мумкин.  

Бу борада ҳар бир гуруҳнинг – ўз мақсади бор. Ташланган ушбу қадамнинг шарофати билан раҳбар компанияни бошқарилувчанлик имкониятларини оширади, чунки МҲХС ҳисоботи маълумотларидан  бошқарув ҳисоб-китобларининг асоси сифатида фойдаланиш мумкин. Директорлар кенгаши эса халқаро ҳисоб-китоблар стандарти асосида истиқболга оид стратегик  қарорлар қабул қилиши мумкин бўлади. Акциядорларга бундай ҳисоб-китоблар уларнинг бизнесилари аниқ қимматини билиб олиш имконини беради.

Чет эл холдингларининг шўъба тизимлари, шунингдек эгалари чет элликлар бўлган компаниялар. Бундай компанияларда, одатда халқаро стандартлар бўйича  ҳисобот тақдим этиш ёки этмаслик борасида  танлаш имконияти мавжуд бўлмайди: кўпинча  молиявий ҳисобот таркиби ва тизими, ҳисоб-китоб сиёсати,  счётлар режаси, ҳисоб-китоб жараёнлари регламенти ва бошқа ҳужжатлар тўғрисидаги кўрсатмалар  юқоридан белгилаб  берилади.

Чет эл молиялаштирувини жалб этувчи компаниялар.

Бошқарув ҳисоботини МҲХС тамойилларига асосланган ҳолда тузадиган компаниялар.

Стандартлар компания ҳақида ташқи фойдаланувчиларга маълумот тақдим этиш учун ишлаб чиқилади, бошқарув ҳисоботи эса компания менеджменти учун мўлжалланган бўлади. Шунга қарамай, кўпгина молиячилар  компанияда бошқарув  ҳисобини  МҲХС тамойилларига  асосланган ҳолда ташкил этишни афзал кўрадилар.

Бугунги кунда МҲХС ҳисоботисиз  чет эл капиталини  жалб этишнинг мутлақо иложи йўқ. Миллий стандартлар  асосидаги  Бухгалтерия хисобини қудратли инвестор ҳатто тушунмаслиги мумкин. Шунинг учун ҳам ушбу ҳолда, имкон қадар аудит назоратидан ўтказилган  МҲХС ҳисоботининг мавжудлигига эришишга ҳаракат қилиш керак.

Чет эллик ҳамкорлар, кўпинча молиявий ҳолатни, миллий компания ишларининг қонунийлигини текшириб кўриш истакларини билдирадилар. Бу эса чет эллик таъминотчи  келишувнинг барбод бўлиши эҳтимолини баҳолаши билан боғлиқдир. Молиявий омиллар (кафолатлар, аккредитивлар ва бошқалар)дан баҳраманд бўлиш учун  мамлакатимиздаги компания унга  келишувни таъминлаш имконини яратадиган  барқарор мавқега ва мустаҳкам молиявий йўналишга эга бўлиши керак.

Мамлакатимиздаги компанияларнинг  ўз маҳсулотларини  чет элга чиқаришларида ҳам худди шунга ўхшаган вазият юзага келади. Чет эллик сармоядорлар уларнинг янги ҳамкорлари ўз мажбуриятларини бажаришга қанчалик қодир эканликларини: маҳсулот етказиб бериш жараёни барбод бўлганда зарарни  қоплайдиган ликвидликка эга бўлган етарли миқдордаги  мол-мулкининг бор ёки йўқлиги, компания банкротлик эҳтимоли даражасининг қанчалик  юқори эканлиги ва бошқаларни англаб олишга ҳаракат қиладилар. Ҳаммага тушунарли бўлган МҲХС ҳисоботи бўлмаса ишларни чет эллик ҳамкор билан йўлга қўйишнинг мушкуллиги ойдек равшандир.

Ҳисоб китоб ишларини МҲХС га ўтказишни, бу тадбир  учун сарфланадиган харажатлар  корхонага оғирлик қилмайдиган вақтда амалга ошириш тавсия этилади. Яхшиси – МҲХСни жорий этишдан кутиладиган самара уни қўллашга кетган харажатлардан юқори бўлиши лозимлиги тўғрисидаги қоидага амал қилган маъқул.